Oy sayımının devam etmesi nedeniyle sandalye dağılımının değişebileceği belirtilirken, mevcut tablo koalisyon görüşmelerinin seçim sonrasındaki en önemli gündem maddesi olacağını gösteriyor.
Arap Partileri Kilit Konuma Geldi
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partilerinin toplam 18 sandalye kazanması bekleniyor. Arap partilerinin oluşturduğu Ortak Liste’nin 12, Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am Partisi’nin ise 6 milletvekili çıkarması öngörülüyor.
Bu dağılımın kesinleşmesi halinde Arap partileri, hükümet kurma sürecinde önemli bir konuma gelecek. Özellikle Netanyahu karşıtı partilerin çoğunluğu sağlamaya çalışması durumunda Arap milletvekillerinin desteği veya dışarıdan verecekleri destek belirleyici olabilir.
Ancak Arap partilerinin tamamının aynı yönde hareket edip etmeyeceği ve olası bir koalisyona hangi şartlarda destek verecekleri henüz netleşmiş değil.
Likud İlk Sırada, Yashar İkinci
İsrail Merkezi Seçim Komitesinin verilerine dayandırılan tahminlere göre Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi 27 sandalyeyle ilk sırada yer alıyor. Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar Partisi’nin ise 21 milletvekili kazanması bekleniyor.
Eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid’in liderliğindeki Birlikte ittifakının 11 sandalye elde edeceği tahmin ediliyor. Muhalefetteki Demokratlar Partisi ile Avigdor Liberman’ın liderliğindeki İsrail Evimiz Partisi’nin sekizer sandalye kazanması bekleniyor.
Netanyahu’nun iktidar bloğunda yer alan Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin yedişer milletvekili çıkarması öngörülüyor. Aşırı sağcı Yahudi Gücü Partisi’nin 7, Dini Siyonizm Partisi’nin ise 6 sandalye kazanacağı tahmin ediliyor.
Bennett Ve Lapid’den Netanyahu’ya Yenilgi Mesajı
Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett, seçim sonuçlarına ilişkin açıklamasında Netanyahu yönetiminin yenilgiye uğradığını savundu. Bennett, ittifaka dayalı bir hükümet kurmak için çalışacaklarını belirterek, değişim bloğunun liderleri arasında görüşmelerin başladığını açıkladı.
Bennett, kesin sonuçların açıklanmasını beklediklerini ifade ederken seçim tablosunun kalan oylarla değişebileceğini de kabul etti.
Eski Başbakan Yair Lapid ise Netanyahu liderliğindeki bloğun ağır bir yenilgi aldığını ileri sürdü. Lapid, seçim sonuçlarının halkın mevcut yönetime yönelik tutumunu ortaya koyduğunu savundu.
Smotrich Muhalefetin Kutlamalarına Karşı Çıktı
İsrail’in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, muhalefetin seçim sonuçlarına ilişkin zafer açıklamalarını kabul etmedi. Kudüs’te partisinin seçim merkezinde konuşan Smotrich, Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerini genişletme politikalarından geri adım atmayacaklarını söyledi.
Smotrich, Gazze’de de Yahudi yerleşimlerinin kurulacağını savunarak muhalefetin bu hedefleri engelleyemeyeceğini ileri sürdü. Açıklamalar, seçim sonrasında ülkenin siyasi geleceğinin yanı sıra Filistin topraklarına yönelik politikaların da tartışılmaya devam edeceğine işaret etti.
Muhalefetten Arap Partileriyle Koalisyon Çağrısı
Demokratlar Partisi lideri ve eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan, Netanyahu yönetimini değiştirecek bir koalisyonun kurulması için Arap partilerinin de sürece dahil edilmesi gerektiğini savundu.
Golan, demokratik ve yasal süreçlerle seçilen her milletvekilinin siyasi sistemin meşru bir parçası olduğunu belirterek, hükümeti değiştirebilecek bir çoğunluk oluşması halinde bu fırsatın değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Bu yaklaşım, muhalefetin hükümet kurma arayışında Arap partilerinin desteğine daha fazla ihtiyaç duyabileceğini ortaya koyuyor. Ancak söz konusu partilerin koalisyona katılımı ve olası bir hükümete verecekleri desteğin kapsamı konusunda belirsizlik sürüyor.
Üç Farklı Hükümet Senaryosu Tartışılıyor
Seçim sonuçlarının ardından İsrail’de üç temel senaryo öne çıkıyor. İlk seçenek, Eisenkot liderliğinde kurulacak azınlık hükümetinin başka partilerin dışarıdan desteğiyle göreve gelmesi. Bu senaryoda Ra’am Partisi’nin desteği tek başına yeterli görünmüyor; Ortak Liste’nin de desteği gerekiyor.
İkinci seçenek ise Netanyahu ile Eisenkot’un dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşarak geniş tabanlı bir ulusal birlik hükümeti kurması. Likud, Yashar, Birlikte ittifakı, Demokratlar, Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin katılımıyla oluşturulabilecek böyle bir hükümetin 81 sandalyeye ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Ancak bu ihtimalin önünde önemli siyasi anlaşmazlıklar bulunuyor. Eisenkot, seçim öncesinde Netanyahu ile koalisyon kurmaya sıcak bakmadığını açıklamıştı. Ayrıca ultra-Ortodoks Yahudilerin zorunlu askerlik kapsamına alınması konusu, taraflar arasında uzlaşmayı zorlaştırabilecek başlıklardan biri olarak görülüyor.
Üçüncü senaryo ise koalisyon görüşmelerinden sonuç alınamaması halinde yeniden erken seçime gidilmesi. İsrail’in geçmişte yaşadığı hükümet kurma krizleri, bu ihtimalin de siyasi gündemde kalmasına neden oluyor.
İran Gerilimi Dengeleri Değiştirebilir
Olası bir ulusal birlik hükümetinin kurulması önündeki engellere rağmen, İran ile yaşanabilecek yeni bir askeri gerilimin siyasi dengeleri değiştirebileceği değerlendiriliyor. İsrail’in ABD ile birlikte İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatması halinde, güvenlik gündeminin koalisyon görüşmelerinde etkili olabileceği yorumları yapılıyor.
Böyle bir durumda Eisenkot’un Netanyahu ile aynı hükümette yer alıp almayacağı, seçim sonrasındaki siyasi pazarlıkların önemli başlıklarından biri olabilir.
Cumhurbaşkanı Herzog Hükümeti Kurma Görevini Verecek
Kesin sonuçların açıklanmasının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurabileceğini düşündüğü adayı görevlendirecek. Görevlendirilen adayın koalisyonu oluşturmak için 28 günü bulunacak. Gerekli görülmesi halinde bu süreye 14 gün daha eklenebilecek.
İlk adayın hükümeti kuramaması durumunda cumhurbaşkanı başka bir isme görev verebilecek. Bu süreçte de sonuç alınamaması halinde parlamentoda 61 milletvekilinin desteğini sağlayabilecek bir adayın belirlenmesi için yeni bir aşamaya geçilecek.
Hükümet kurma girişimlerinin başarısız olması durumunda Meclisin feshedilmesi ve üç ay içinde yeniden seçime gidilmesi gündeme gelebilecek.
Oy sayımı sürerken kesin sonuçların, itirazların değerlendirilmesinin ardından en geç 4 Kasım’a kadar açıklanması bekleniyor. Sonuçların kesinleşmesiyle birlikte İsrail’de hükümetin hangi siyasi dengeler üzerine kurulacağı ve Arap partilerinin bu süreçte nasıl bir tutum alacağı netlik kazanacak.
