İsrail ve ABD'nin geçtiğimiz cumartesi İran'a yönelik başlattığı saldırılarla Orta Doğu'da tansiyon hızla yükseldi. İran'ın İsrail ve Körfez ülkelerine füze saldırılarıyla karşılık vermesiyle çatışmalar geniş bir bölgeye yayıldı.
Yaşanan gelişmelerin ardından dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı gemi geçişlerine kapatıldı. Bu durum küresel enerji piyasalarında büyük bir krizin kapısını araladı.
Uluslararası Para Fonu'nun analizine göre enerji fiyatlarında bir yıl sürecek yüzde 10'luk artış küresel enflasyonu 40 baz puan yükseltebilir. Aynı senaryoda dünya ekonomisindeki büyümenin yüzde 0,2 oranında yavaşlayabileceği ifade ediliyor.
Hürmüz Boğazı Kapandı, Enerji Arzı Daraldı
Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatın durması ve dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatçılarından Katar'daki üretim tesislerine yönelik saldırılar enerji piyasalarındaki riskleri daha da artırdı.
Avrupa'nın en büyük doğalgaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF piyasasında gaz fiyatları hızla yükseldi. 27 Şubat'ta megavatsaat başına yaklaşık 32 avro seviyesinde işlem gören doğalgaz fiyatı, 3 Mart itibarıyla yüzde 68 artarak 52 avronun üzerine çıktı.
Boğazın kapanmasıyla birlikte dünya piyasası yaklaşık 110 milyar metreküplük gaz arzından mahrum kaldı. Küresel petrol tüketimi ile LNG arzının yaklaşık yüzde 20'si bu boğaz üzerinden taşınıyor.
Petrol Fiyatlarında 150 Dolar Senaryosu
Savaşın başlamasından bu yana Brent petrolün varil fiyatı yüzde 13'ten fazla artarak 85 dolar seviyesini aştı. Bazı ülkelerin üretimi azaltma kararları da fiyatların yükselmesine neden oldu.
Irak'ın petrol üretimini durdurma kararı aldığı bildirildi. Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının varil başına 100 ila 150 dolar seviyesine çıkabileceği değerlendiriliyor.
Boğazdaki gemi trafiği de ciddi şekilde azaldı. Geçişlerin askıya alınmasının ardından trafik yüzde 90 oranında düştü. Basra Körfezi'nde 150'den fazla petrol tankeri demirlerken çatışmalarda en az beş tankerin hasar aldığı ve iki denizcinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Bölgede yaklaşık 20 bin denizci ile 15 bin cruise gemisi yolcusunun mahsur kaldığı ifade ediliyor.
Avrupa'da Enerji Rezervleri Kritik Seviyede
Gas Infrastructure Europe verilerine göre Avrupa genelindeki doğalgaz depolama tesislerinin doluluk oranı yüzde 30'un altına düştü.
Hollanda, İsveç, Hırvatistan ve Letonya'da rezervlerin kritik seviyelerin altına indiği bildirildi. Avrupa'nın en büyük ekonomisi olan Almanya'da da enerji fiyatları hızla yükselmeye başladı.
Super E10 benzinin litre fiyatı 2 avronun üzerine çıkarken dizel fiyatları da benzer seviyelere ulaştı. Alman Ekonomi Enstitüsü petrol fiyatlarının 150 dolara çıkması halinde Alman ekonomisinin ciddi büyüme kaybı yaşayabileceğini öngörüyor.
Rusya'ya uygulanan ambargolar nedeniyle alternatif enerji kaynakları sınırlı olan Avrupa'da gaz ve elektrik kullanımına yönelik kısıtlamaların gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Savaş Ülkeleri Nasıl Etkileyecek?
Enerji piyasalarındaki dalgalanmanın birçok ülkede ciddi ekonomik sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye'de enerji bağımlılığı nedeniyle cari açığın yüzde 7 ila 18 arasında artabileceği, enflasyonun 5 ila 10 puan yükselmesinin ve ekonomik büyümenin yüzde 1 ila 2 oranında yavaşlamasının mümkün olduğu ifade ediliyor. Ayrıca mülteci akını ve sınır güvenliği gibi ek maliyetlerin gündeme gelebileceği belirtiliyor.
ABD'de ise enflasyonun yüzde 0,8 artabileceği ve borsalarda yüzde 10 ila 15 arasında düşüş yaşanabileceği öngörülüyor. Uzmanlara göre kısa vadede kazanç sağlayabilecek tek sektör savunma sanayi olabilir.
Çin ve Hindistan gibi büyük enerji ithalatçısı ülkelerin de ciddi şekilde etkilenebileceği belirtiliyor. Çin'in enerji arzının yaklaşık yüzde 17'sinin risk altında olduğu değerlendiriliyor.
Avrupa'da gaz ve benzin fiyatlarının yükselmesi ve ekonomik büyümenin yaklaşık yüzde 1 oranında yavaşlaması bekleniyor. Suudi Arabistan ise petrol fiyatlarının yükselmesiyle kısa vadede gelir artışı yaşayabilir ancak uzun vadede güvenlik ve altyapı riskleriyle karşı karşıya kalabilir.
