Boşanmamın üzerinden 15 yıl geçtikten sonra, eski kayınvalidemi bir çöp konteynerinin başında eşyaları karıştırırken buldum. 39 yaşındayım. Geçen aya kadar biri bana “geçmiş hâlâ insanın boğazını sıkabilir mi?” diye sorsaydı, güler geçerdim. O defteri kapattığımı sanıyordum. Yanılmışım.
On beş yıl önce, eşim Kerem’den boşandım. Gençtim, parasızdım ve fazlasıyla saftım. Onu aldatırken yakaladım. Hem de tek bir kadınla değil… Birden fazlasıyla. Herkes büyük bir kavga, gözyaşı ve rezalet bekliyordu.
Kimsenin beklemediği şey ise annesi Nermin Hanım oldu.
Gerçeği ona söylediğimde ağladı. Ama öyle sessiz, zarif bir ağlama değildi bu. İnsanın içini parçalayan, kontrolsüz gözyaşlarıydı. Ellerimi tuttu, bırakmadı.
“Ben onu böyle bir adam olarak yetiştirmedim,” dedi hıçkırarak.
“Çok üzgünüm. Sen daha iyisini hak ediyorsun.”
Adliye binasının merdivenlerinde bana sarıldı. Uzun uzun. O an, onu son görüşüm sanmıştım.
Yanılmışım.
Üç hafta öncesine kadar…
Şehir merkezinde bir lojistik firmasında çalışıyorum. O salı günü tam bir felaketti. Sistem çöktü, bir çalışan işi bıraktı, raporların üstüne kahve döküldü. Bunaldım. Nefes almak için arka tarafa çıktım.
Ve onu gördüm.
Çöp konteynerinin yanında çömelmişti. Üzerindeki ince, gri palto bedeninden büyüktü. Elleri titriyordu. Çöpten yarısı ezilmiş bir sandviç çıkarıyordu.
İlk anda tanıyamadım.
Sonra başını kaldırdı.
Mideme bir yumruk yemiş gibi oldum.
“Nermin Hanım?” diye fısıldadım.
Donup kaldı. Yüzü kıpkırmızı oldu. Ayağa kalkmaya çalışırken neredeyse düşüyordu.
“AMAN TANRIM… ÇOK ÖZÜR DİLERİM,” dedi panikle.
“Burada birinin olduğunu bilmiyordum. Hemen gidiyorum.”
“Dur,” dedim. Sesim niyetimden daha yüksek çıkmıştı.
“Lütfen. Gitme.”
Bana, sanki görülmeyi hak etmiyormuş gibi baktı.
“Burada ne yapıyorsun?” diye sordum usulca.
“Neden… buradasın?”
Gözlerimden kaçındı.
“Bunu görmene izin vermemeliydim.”
Sonra anlatmaya başladı.
Parça parça.
Kesik kesik.
Ve anlattıkları, sandığımdan çok daha karanlıktı bu beni şoka uğratmıştı…
Nermin Hanım’ın sesi titriyordu. Çöp konteynerinin kenarında, elindeki ezilmiş sandviçi sanki suç deliliymiş gibi saklamaya çalıştı. Ben ise olduğum yerde donup kalmıştım; bir yandan onu buradan çekip almak istiyor, bir yandan da gözlerimin gördüğüne inanamıyordum.
“Gel,” dedim, “şuraya… içeri geçelim. Bir çay alalım. Konuşuruz.”
Başını iki yana salladı. “Hayır… hayır, yapamam. Ben… ben böyle görülmemeliyim.”
“Beni dinle,” diye fısıldadım, sanki yüksek sesle konuşursam bütün şehir duyacakmış gibi. “Şu an önemli olan kimsenin görmesi değil. Önemli olan sensin.”
Bir an gözleri doldu. Sonra, içindeki bir şey kırılmış gibi, küçük bir “peki” dedi.
Yakındaki küçük bir esnaf lokantasına girdik. Ocak sıcak, içerisi kalabalıktı. Ama Nermin Hanım, kalabalığın ortasında bile sanki görünmez olmak istiyordu. En dipte, duvara yakın bir masaya oturdu. Paltonun yakasını kaldırdı, ellerini masanın altına gizledi.
Çaylar geldiğinde, bardağı iki avucunun içine aldı. O an fark ettim: Parmaklarının uçları çatlamış, tırnakları kırılmıştı. Kendi kendime “Bu kadın bir zamanlar tertemiz, düzgün, gururlu biriydi” diye geçirdim. Şimdi karşımdaki, hayata yenilmiş gibi görünen bir gölgeydi.
“Anlat,” dedim yumuşakça. “Ne oldu?”
Başını eğdi. Uzun bir sessizlik oldu. Sonra, sanki boğazına takılan bir taş varmış gibi, kelimeler zorla döküldü.
“Kerem… Kerem beni bitirdi,” dedi.
İsmine bile katlanamazmış gibi yüzünü buruşturdu. Benim içim bir an için buz kesti.
“Boşandıktan sonra… sen uzaklaştın ya,” diye devam etti, “ben de… ben de onun düzeleceğine inandım. Bir anne işte. ‘Oğlum hata yaptı ama toparlar’ dedim. Önce iş değiştirdi. Sonra borçlar başladı.”
Bardaktaki çayı yudumladı, ama sanki boğazından geçmedi.
“Bir gün geldi,” dedi, “evin tapusunu istedi. ‘Anne, bankaya göstermem lazım. Kredi çekip iş kuracağım’ dedi. Ben de… ben de imzaladım.”
Ben sandalyemde gerildim. “Ne imzaladın?”
Gözleri bir an benimkine baktı. O bakışta utanç vardı, korku vardı, yılların pişmanlığı vardı devamı sonrki syfda...
“Meğer… ipotekmiş,” dedi. “Ben tapuyu verince… ev artık ev değildi. Ev artık onun borcuna teminattı.”
Kalbim sıkıştı. “Peki sonra?”
“Neyse ki iş kuracağını sandım,” dedi. “İlk aylar iyi gibi yaptı. Sonra geceleri gelmemeye başladı. Telefonlar… susmadı. Banka aradı. Avukatlar aradı. ‘Oğlunuz ödeme yapmıyor’ dediler. Kerem’e ulaşamadım. Bir gün eve icra geldi.”
Cümlelerin arasına giren sessizlikler, sanki bir filmde gerilimi artıran karanlık sahneler gibiydi. Kafamın içinde tek bir soru dönüyordu: Kerem bunu gerçekten yapmış olabilir miydi?
Nermin Hanım devam etti:
“Evi kaybettim. Sonra… sonra küçük bir kiralık yere çıktım. Emekli maaşımla idare etmeye çalıştım. Ama Kerem’in borçları benim üstümden de açılmış. Bazı şeyleri benim adıma yapmış… ben fark etmedim. İmza taklidi mi yaptı, kimlik mi kullandı bilmiyorum. Bir gün elektrik kesildi. Sonra doğalgaz. Sonra… kirayı ödeyemedim.”
Yutkundum. “Kerem nerede şimdi?”
Bu soru ağzımdan çıkınca Nermin Hanım’ın yüzü bembeyaz oldu.
“Onu aradım,” dedi kısık sesle. “Defalarca. Bir kere açtı. ‘Anne, karışma’ dedi. Bir daha da… bir daha da açmadı.”
Lokantanın gürültüsü kulağıma uzak geliyordu. Nermin Hanım’ın her kelimesi, masanın üstüne birer taş gibi düşüyordu.
“Ben… ben bir süre komşulardan yardım aldım,” dedi. “Sonra utanmaya başladım. İnsan bir yerden sonra yardım isteyemiyor. Gurur… insanın boğazına dolanıyor. Sonra sokak… sonra bu…”
Ben ellerimi masanın üstünde yumruk yapmıştım. Tırnaklarım avucuma batıyordu.
“Bu yüzden mi çöp konteyneri?” diye sordum.
Başını salladı, gözlerinden yaşlar sessizce aktı. “Bazen… sadece açsın. Sadece bir lokma… Kimseye yük olmak istemedim.”
O an içimde bir şey kırıldı. On beş yıl önce adliye merdivenlerinde “Sen daha iyisini hak ediyorsun” diyen kadının, şimdi kendine “yük” demesi… Kaldıramadım.
“Bunu tek başına taşıyamazsın,” dedim. “Ben varım.”
“Hayır,” dedi hemen. “Hayır. Sakın. Sen… sen benden nefret etmelisin. Ben o zaman da… sana engel olamadım. Oğlumun ne olduğunu göremedim.”
“Nermin Hanım,” dedim net bir sesle, “bana sarıldığın o gün, beni savunduğun o gün… sen bana insanlık yaptın. Şimdi sıra bende.”
Gözleri büyüdü. Sanki ilk kez biri ona gerçekten “görülüyorsun” demişti.
Hesabı ödedim. Onu arabaya götürdüm. “Nereye?” diye sordu.
“Kendine ait bir yere,” dedim. “Önce sıcak bir duş, temiz kıyafet, sonra konuşacağız.”
Onu eve götürmekten çekinmedim. İnsanların ne diyeceği umurumda değildi. Eve girer girmez oturdu. Etrafına baktı; sanki güzel bir şeye dokunmaya hakkı yokmuş gibi.
O gece ben uyuyamadım. Nermin Hanım misafir odasında uyurken ben salonda yürüdüm durdum. Kafamda tek bir şey vardı: Kerem.
Ertesi sabah, kahvaltıdan sonra Nermin Hanım’a döndüm.
“Kerem’in numarası var mı?” dedim.
Yüzü gerildi. “Var ama…”
“Ver,” dedim. “Lütfen.”
Titreyen ellerle telefonunu uzattı. Numarayı aldım. Parmaklarım bir an duraksadı. Sonra aradım.
İlk aramada açmadı. İkinciyi de açmadı. Üçüncüde, nihayet bir “Alo?” geldi. Sesi uykulu ve umursamazdı.
“Kerem,” dedim. Sesim düşündüğümden daha sakin çıktı. “Benim.”
Bir an sessizlik oldu. Sonra alaycı bir nefes. “Vay… Kimleri kimler arıyor.”
“Annen nerede biliyor musun?” dedim.
“Bilmiyorum,” dedi hızlıca. “Benimle işi olmasın.”
“Oldu,” dedim. “Çünkü anneni dün bir çöp konteynerinin yanında buldum.”
Bu kez sessizlik uzadı. Ardından bir küfür mırıldandı.
“Yalan söylüyorsun,” dedi. “Dramaya bağlama.”
“Dramaya bağlayan ben değilim,” dedim. “Evini kaybetmiş. Borçların yüzünden sokakta kalmış. Ve sen hâlâ… utanmıyorsun.”
Telefonun diğer ucunda bir kahkaha patladı. Kısa, sert, iğrenç bir kahkaha.
“Dinle,” dedi, “kimse bana ders vermesin. O kadın zaten başıma bela oldu. Sen de karışma.”
O an içimdeki öfke, yıllarca biriktirdiğim bütün suskunluğu yakıp geçti.
“Karışacağım,” dedim. “Çünkü bu artık sadece ‘aile meselesi’ değil. Bu suç.”
Bir an nefesini tuttum. “Annenin adına yapılan işlemler var. İmza taklidi varsa, kimlik kullanımı varsa… savcılığa gideriz. İstersen bugün.”
“Sen…” dedi, sesi aniden sertleşti. “Sen beni tehdit mi ediyorsun?”
“Hayır,” dedim. “Sana bir gerçek söylüyorum: Bu kez kimse seni kurtarmayacak.”
Telefon kapandı.
Ben elimde telefonla öylece kaldım. Nermin Hanım kapının eşiğinde beni izliyordu. Bütün konuşmayı duymuştu. Yüzü bembeyazdı.
“Ben… ben onu hapse attırmak istemem,” dedi boğuk bir sesle.
Yanına gittim. “Bu, intikam değil,” dedim. “Bu, senin hayatını geri alma hakkın.”
Gözleri doldu. “Benim hayatım kaldı mı?”
“Var,” dedim. “Ve başlayacağız.”
O gün birlikte karakola gittik. Sonra adliyeye. Avukatla görüştük. Belgeler, tarihler, imzalar… Nermin Hanım her adımda biraz daha dik yürümeye başladı. Sanki yıllardır sırtına çöken ağırlık yavaş yavaş kalkıyordu.
Haftalar sonra, bir gün Nermin Hanım’la birlikte sahilde yürürken telefonum çaldı. Bilinmeyen numara. Açtım.
Karşıdan Kerem’in sesi geldi. Ama bu kez o kendinden emin ses yoktu. Telaş vardı. Korku vardı.
“Ne istiyorsun?” dedi.
Bir an durdum. Nermin Hanım’a baktım. O da bana baktı. Gözlerinde ilk kez gerçek bir güç gördüm.
“Biz bir şey istemiyoruz,” dedim sakince. “Biz sadece gerçeğin ortaya çıkmasını istiyoruz.”
Telefonu kapattım.
Nermin Hanım derin bir nefes aldı, denize baktı ve fısıldadı:
“Ben o gün adliye merdivenlerinde sana ‘sen daha iyisini hak ediyorsun’ demiştim ya… Meğer bunu önce kendime söylemem gerekiyormuş.”
O an anladım: Bu hikâye, Kerem’in ihanetinden ya da bir çöp konteynerinden ibaret değildi. Bu hikâye, yıllar sonra bile insanın kendini yeniden bulabileceğiyle ilgiliydi.
Ve ben, geçmişin boğazımı sıkmasına izin vermeden, ilk kez gerçekten nefes aldım.
